Ánh nắng và sức khỏe lợi ích & tác hại

Ánh sáng mặt trời là một trong những yếu tố quyết định góp phần tạo nên sự sống trên trái đất, đồng thời đây cũng là nhân tố quan trọng đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.


222

Ánh sáng mặt trời giúp cơ thể tổng hợp Vitamin D3 và nhiều hormon cần thiết cho cơ thể, làm chắc xương, cơ, giúp trẻ tăng trưởng tốt, phòng ngừa cận thị rất tốt, tăng cường giấc ngủ, giúp bảo vệ cơ thể phòng chống nhiễm trùng, kháng viêm, kiểm soát huyết áp, phòng ngừa các bệnh tim mạch, các bệnh chuyển hóa như béo phì, đái tháo đường typ 2; làm giảm các bệnh tự miễn như đa xơ cứng, vẩy nến, đái tháo đường typ 1, viêm khớp dạng thấp, viêm ruột, một số chứng ung thư, một số bệnh về tâm thần kinh như trầm cảm, khó ngủ, mất trí nhớ, tâm thần phân liệt…

Ánh nắng và sức khỏe lợi ích & tác hại
Ánh nắng và sức khỏe lợi ích & tác hại

Tuy nhiên, ánh sáng mặt trời cường độ cao cũng có thể tạo ra những mối hiểm nguy cho sức khỏe con người, chẳng hạn: trong thời gian ngắn, có thể da bị cháy nắng, bỏng rộp; còn nếu tiếp xúc lâu dài mà không có phương tiện bảo vệ, ánh sáng mặt trời có thể sẽ gây lão hóa da, đục thủy tinh thể, làm tổn hại các phân tử DNA ở dưới da, như ung thư tế bào vảy, ung thư tế bào đáy, và nguy hiểm hơn là ung thư hắc tố da (melanoma)…

Theo các nhà phân chủng học, con người tiến hóa đầu tiên xuất hiện ở vùng Châu Phi xích đạo, nơi ánh sáng mặt trời cung cấp tia cực tím mạnh nhất hầu như quanh năm. Cùng với sự tổng hợp Vitamin D3, ánh sáng mặt trời chiếu lên da cũng tạo ra sắc tố melamin làm cho da có màu sậm, giúp cản bớt nhwungx tác dụng tiêu cực trên con người của ánh sáng mặt trời.

Về sau, một số dân di cư dần về vùng càng xa xích đạo, càng ít ánh sáng mặt trời, sắc tố melamin ở dưới da càng giảm, trong quá trình tiến hóa hàng ngàn năm, làm cho màu da, màu tóc của họ ngày càng nhạt hơn. Điều này giúp cho con người ở nơi xa xích đạo có thể hấp thu thêm nhiều ánh sáng mặt trời cần thiết cho sức khỏe. Theo ước tính: để tổng hợp cùng một lượng vitamin D3, những người da màu sậm cần nhiều hơn từ 5 đến 6 lần năng lượng mặt trời so với người da trắng.

Những người sống ở các xứ lạnh, ít nắng, lại thường phải mặc quần áo dày, nên họ cũng ít nhận được các lợi ích của ánh sáng mặt trời. Điều này dẫn đến tỷ lệ người mắc phải các bệnh như còi xương ở trẻ em, cảm cúm, đái tháo đường typ 1, béo phì, đa xơ cứng (MS), nhầy nhớt, trầm cảm theo mùa,… thường gặp trong dân số ở vùng lạnh, xa xích đạo nhiều hơn ở vùng nhiệt đới.

Ngược lại, khi những người da trắng ở Châu Âu di dân đến những vùng gần xích đạo, chẳng hạn như dân các xứ Anh và Ai-len di cư đến châu Úc trong giai đoạn thực dân từ thế kỷ 18, do màu da của họ không bảo vệ hữu hiệu trước tác hại của tia cực tím trong ánh nắng mặt trời gần xích đạo, số người da trắng bị ung thư da ở vùng lãnh thổ này tăng cao đến mức nguy hiểm, khiến nhà cầm quyền bang Victoria (Úc) phải mở một chiến dịch tuyên tuyền dân chúng tích cực sử dụng các biện pháp bảo vệ da để chống nắng vào thập kỷ 1980. (Slip Slop Slap campain)!

Tuy nhiên, một phát hiện đáng lưu ý đăng trên tạp chí nghiên cứu về Da liễu của Hoa Kỳ tháng 6.2003, cho thấy những người lao động thường xuyên dưới ánh sáng mặt trời ít có nguy cơ bị chứng ung thư da ác tính. Hơn nữa, ở những bệnh nhân đã bị ung thư da ác tính giai đoạn sớm, việc tiếp tục cho tiếp xúc với ánh sáng mặt trời giúp làm tăng tỷ lệ sống sót. (Báo cáo của GS. Marianne Berwick đăng trên tạp chí của Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ, tháng 2.2005).

Còn theo báo cáo “Gánh nặng bệnh tật do tia cực tím” của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phát hành năm 2006, thì tiếp xúc quá nhiều vớ tia cực tím chỉ tạo khoảng 0.1% gánh nặng hàng năm về bệnh tật trên thế giới, vì ngoài bệnh ung thư hắc tố da ác tính (thường chỉ chiếm khoảng 1% các trường hợp bị ung thư da và hầu hết xảy ra ở nhóm người cao tuổi), các bệnh khác do tác động của tia cực tím trong ánh nắng mặt trời đều ít nguy hiểm. Ngược lại, gánh nặng bệnh tật trên cuộc sống người dân toàn cầu do tiếp xúc quá ít với ánh nắng mặt trời lại lớn hơn rất nhiều: làm dễ phát sinh các rối loạn về cơ xương, về chuyển hóa, các bệnh tự miến, các bệnh ung thư khác nhau, (bao gồm ung thư đại tràng, ung thư tụy, ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú, ung thư máu…).

Vậy đâu là mức độ ánh sáng mặt trời cần thiết vừa đủ và có lợi nhất cho sức khỏe

Vì mức độ phơi sáng cần thiết cho sức khỏe mỗi người không giống nhau, và còn tùy thuộc vào rất nhiều yếu tố như màu da, vĩ độ, cao độ, mùa và thời tiết, môi trường, thời gian trong ngày, tuổi tác, công việc và tình trạng sức khỏe của mỗi người,… cho nên, khó có một hướng dẫn chung về thời gian phơi nắng tối ưu cho tất cả mọi người.

Đối với trẻ sơ sinh, các chuyên gia đều cho rằng có thể cho trẻ bắt đầu phơi nắng từ khoảng 7-10 ngày sau sinh, khởi đầu từ vài phút và tăng dần đến 20-30 phút mỗi ngày, tốt nhất là vào thời điểm nắng nhẹ (chẳng hạn như vào mùa Hè từ 6-8 giờ sáng và 5-6 giờ chiều), cho nắng chiếu vào những vùng gia hở ở chân tay, lưng, ngực, bụng,… nhưng tránh ánh nắng chiếu trực tiếp vào mặt và mắt của trẻ nhỏ.

Với trẻ em và cả người lớn, nên dành thời gian tham gia các sinh hoạt ngoài trời khi nắng nhẹ
Với trẻ em và cả người lớn, nên dành thời gian tham gia các sinh hoạt ngoài trời khi nắng nhẹ

Khi trời nắng gắt, nên hạn chế ra nắng. Nếu cầu, nên có các phương tiện bảo vệ như áo quần dài, nón rộng vành, kính râm, khẩu trang, kem trống nắng,…

Với trẻ em và cả người lớn, nên dành thời gian tham gia các sinh hoạt ngoài trời khi nắng nhẹ để có thể hưởng được những lợi ích quý giá của ánh nắng mặt trời cho sức khỏe, cả về mặt thể chất lẫn tâm trạng.

DS Huỳnh Văn Nhiệm

Live Stream - Tư vấn sức khỏe

Bình luận

Có thể bạn quan tâm

 

Cẩm nang sức khỏe